آشنایی با مدل تعالی سازمانی EFQM

تغییرات به وجود آمده در اقتصاد جهانی و تلاش های انجام شده توسط سازمان جهانی ( WTO ) در راستای جهانی کردن اقتصاد و افزایش رقابت ، کشورهای مختلف اعم از توسعه یافته و یا در حال توسعه را به این باور رسانده است که برای حضور و بقا در بازارهای منطقه ای ، جهانی و حتی داخلی باید توان و قابلیت رقابت پذیری صنایع و سازمان و سازمان های خود را افزایش دهند .
مدل های تعالی سازمانی یا سرآمدی کسب و کار ، بعنوان ابزارهای قوی برای سنجش میزان استقرار سیستم ها در سازمان های مختلف به کار گرفته می شوند . با بکار گیری اینگونه مدل ها ، ضمن اینکه یک سازمان میزان موفقیت خود را در اجرای برنامه های بهبود در مقاطع مختلف زمانی مورد ارزیابی قرار می دهد ، می تواند عملکرد خود را با سایر سازمان ها و به ویژه بهترین آنها مقایسه نماید .
امروزه اکثر کشورهای دنیا با تکیه بر این مدل ها ، جوایزی را در سطح ملی و منطقه ای ایجاد کرده اند که محرک سازمان ها و کسب و کارها در تعالی ، رشد و ثروت آفرینی است .
در سه قطب بزرگ اقتصادی سده اخیر ( ژاپن – آمریکا – اروپا ) اصلی ترین نمونه این جوایز عبارتنداز : جایزه دمینگ درژاپن ، جایزه بالدریج در آمریکا ، جایزه اروپایی کیفیت که توسط بنیاد اروپایی مدیریت کیفیت ایجاد شده و به مدل EFQM معروف است و عمومیت و استقبال بیشتری در سطح جهان کسب نموده است دیدگاه سیستماتیک قوی ، توجه دقیق به مدیریت مبتنی بر فرآیندهای سازمانی و نتیجه گرایی مدل EFQM برای سازمان های ایرانی که معمولاً در این حوزه ها با مشکلات جدی روبرو هستند ، بسیار آموزنده و اجرایی است .
جهانی شدن از مهمترین مباحث مطرح در دنیای امروز است که به طور مثال گروه صنعتی ایران خودرو ، خواسته و یا ناخواسته در مسیر آن قرار دارد . برای ورود به عرصه رقابت جهانی خودرو شرایطی لازم است که باید آن را در مجموعه ایران خودرو فراهم نمود . این امر علاوه بر نیازمندی برعزم و اراده راسخ مستلزم اجرای یکسری برناه های منسجم در مقوله کاهش هزینه ، بهبود کیفیت ، توجه به خواست مشتریان ، بازاریابی نوین ، توسعه صادرات و چالاک شدن کلیه بخش های گروه صنعتی ایران خودرو می باشد. در روند جهانی شدن ، کسب رضایت مشتریان و کارکنان بعنوان یک مبنای اساسی لحاظ می شود . امروزه برای رقابت در عرصه جهانی باید به دانش فردا مجهز شد ، تا بتوان به سمت پیشرفت و تعالی حرکت نمود.

دلایل انتخاب مدل تعالی سازمانی
تحقق رویکردهای متعالی شرکت ایران خودرو در مباحث جهانی شدن از طریق کسب رضایت مشتریان ، بازاریابی نوین ، بهبود کیفیت و سایر مقولات تعریف شده مستلزم تدارک بستری مناسب برای حرکت سریع و پرشتاب مجموعه فعالیت ها و فرآیندهای عملیاتی در قالبی هدفمند و سنجش اثر بخشی و ارزیابی نحوه عملکرد فرآیند ها با هدف ترسیم چرخه بهبود مستمر و بهره مندی از نتایج حاصله بصورت یک فعالیت یادگیری مستمر در اصلاح رویکردسازمان ، درک نقاط قوت و ضعف آن بصورت چرخه ای دائمی از طریق انجام ارزیابی های مستمر و ارائه اقدامات اصلاحی و پیشگیرانه می تواند مسیر تعالی سازمان ها و حرکت آنها به جلو را تسهیل و تسریع نماید.
مدل تعالی سازمانی EFQM بعنوان الگویی جامع در سنجش توان عملکردی سازمان ها از طریق طراحی و اجرای نظام ارزیابی عملکرد سازمان ها ، میزان تحرک هوشمندانه آنها را در طراحی مطلوب مسیر حرکتی ،اجرای بهینه اهداف ، بررسی نتایج حاصله و سنجش اثر بخشی اقدامات انجام شده ، را موردتحلیل قرار داده و سطح کامیابی سازمان ها را در نیل به تعالی مشخص می سازد. انتخاب این مدل به منظور استقرار در شرکت ایران خودرو و نیل به تحقق هرچه بهتر اهداف عالیه شرکت در راستای جهانی شدن می باشد . بدیهی است تعریف فعالیت های خود ارزیابی بصورت مستمر و تعیین نقاط قوت و ضعف و انجام پروژه های مطالعاتی برای تقویت نقاط مثبت و مرتفع نمودن نقایص و کاستی ها می تواند در گذر زمان و با حمایت و تعهد مسئولین سازمان ، دسترسی چشم انداز تعیین شده را محقق ساخت .

ارزش ها و مفاهیم بنیادی
مدل تعالی سازمانی چارچوبی روشمند برای ارزیابی عملکرد سازمان ها در دو حوزه فرآیند ها و نتایج حاصل از این فرآیند ها است. دستاوردهای حاصل از ارزیابی در این مدل عبارتست از نقاط قوت سازمان و زمینه های قابل بهبود آن که برای دستیابی به بهبودها فهرستی از برنامه های اولویت بندی شده را نیز پیشنهاد می کند. بر اساس آموخته های مدیریت کیفیت جامع (TQM)، توجه به ارزش ها و مفاهیم بنیادین هشت گانه به شرح زیر، لازمه موفقیت و ایجاد بهبود مستمر سازمان ها است :
• نتیجه گرایی
• مشتری مداری
• رهبری و ثبات در مقاصد
• مدیریت مبتنی بر فرآیندها و واقعیت ها
• توسعه و مشارکت کارکنان
• یادگیری، نوآوری و بهبود مستمر
• توسعه همکاری های تجاری
• مسؤولیت های اجتماعی سازمان
ارزش ها و مفاهیم هشت گانه فوق پایه های اصلی برنامه ریزی و استقرار سیستم ها را تشکیل می دهند و برای شناخت وضعیت عملکردی سازمان ها باید از معیارهایی بهره گرفت که ارتباط تنگاتنگی با مفاهیم فوق الذکر داشته باشند، معیارهایی که توسط آنها، میزان تحقق هشت مفهوم بنیادین و میزان موفقیت سازمان در دستیابی به نتایج را بتوان اندازه گیری کرد.

مدل تعالی EFQM چیست؟
مــدل تعـــالی EFQM در ابتدای سال ۱۹۹۲ به عنوان چهـارچوبی برای ارزیابی درخواستهای جایزه کیفیت اروپایی تدوین گردید، این مدل یک چهارچوب سازمانی در اروپا است که ازآن بسیار استفاده شده و اکنون به صورت مبنایی برای یک سری جایزه های ملی و محلی کیفیت درآمده است . European Foundation or Quality Management
درحالیکه جایزه های کیفیت به عنوان یک موضوع اصلی برای برخی از کاربرها می باشد اما پایش صحیح اثربخشی مدل تعالی EFQM ،کاربرآن به عنوان سیستم مدیریت ورشدمربوطه به ان در نظم و انظباط خود ارزیابی سازمانی می باشد.
مدل تعالی EFQM  یک ابزار کاربردی برای کمک به سازمانها درجهت رسیدن به تعالی ازطریق پایش موقعیت کنونی خود در مسیر تعالی می باشد .
این مدل به سازمانها کمک می کند تا کاستی های خود و راهکارهای مناسب را شناسایی کنند.
این سیستم صرفنظر از اندازه و ساختار و بخش سازمانها قابل استفاده می باشد،خود ارزیابی در سازمانهای بزرگ وکوچک دولتی و همچنین بخشهای خصوصی قابل استفاده می باشد ،خروجی های حاصل از خودارزیابی می توانند به عنوان بخشی ازفرآیند طرح ریزی تجاری وخودمدل نیز می تواند به عنوان مبنایی برای بازنگری های پروژه ای استفاده شود.

تعا لی چیست ؟
تعالی به معنی تکرار و تمرین بسیار خوب در مدیریت سازمان و دستیابی به اهداف است .
سازمانهای ممتاز و برجسته واقعی ، سازمانهایی هستند که کلیه نتایجی که بدست آورده اند و اطمینانی که از حفظ و نگهداری نتایج درآینده دارند در تلاش جهت رضایت مندی کلیه طرفهای دینفع قراردهند.
تعالی نیازمند تعهد رهبری وپذیرش مفاهیم بنیادی است، دسته ای ازقواعد کلی که براساس ا ین قواعد سازمان رفتارها، فعالیتها واولویت های خودرا شکل می دهد هنگامی که سازمان باین قواعد کلی را به حالت تکرار درمی آورد زمینه ارزیابی تعالی پایدار ایجاد می شود.

چهار قدم ساده روش کار: EFQM
1- موقعیت و وضعیت کنونی خودرا ارزیابی کنید،شما بایدوضعیت کنونی خودرا تعیین نمایید فرآیند.
خودارزیابی میتواند به سازمان شما در ترسیم تصاویری از خود یاری کند.
۲- اولویت های تجاری (کاری) خود را تعریف کنید برای اینکه استراتژی سازمان وکارخود را برنامه
ریزی کنید نیازمند درک نقاط قوت کنونی و نقاط بهبود خود می باشید .
۳- مشخص کنید که چه چیزی نیازمند بهبود است خودارزیابی شما با استفاده ازمدل تعالی EFQM می تواند به شما کمک کند تا یک تصویر واقعی برای افراد سازمان تهیه نمایید.
۴- روش بهبود ۱ را تعریف نمایید. از اطراف پیرامون خود الگوبرداری از بهترینها را بیاموزید.
فعالیتهای خوب دیگران را شناسایی کنید .
مدل تعالی EFQM یک چهارچوب Non-prescriptive (غیر دستوری) بر اساس ۹ معیارمی باشد.
۵  مورد از این مورد توان مند سازها و چهارچوب مورد نتایج می باشند.
معیار توان مند ساز، فعالیتهای یک سازمان را پوشش می دهدمعیار نتایج ، مواردی را که سازمان به آن دست می یابد پوشش می دهند ، نتایج توسط توانمند سازها ایجاد می شوند و توانمندسازها با بکارگیری بازخورد از نتایج بهبود می یابند…

جوایز کیفیت و مدیریت کیفیت جامع  EFQM
درسال های اخیرباشکل گیری جوایزمختلف کیفیت وارزیابی عملکرد دربسیاری ازسازمانها براساس مدل های تعالی سازمان ، شرکت های ایرانی حرکت بنیادی خودرا جهت مدیریت کیفیت جامع وتعالی کسب وکار آغاز نمودند این حرکت نیاز به خدمات مشاوره ای مرتبط را نیزبشدت افزایش داده وشرکت نیز از ابتدای راه ارائه این خدمات را در دستور کارخود قرارداده است .
شرکت هم اکنون همچنین با داشتن کادر کارشناسی با تجربه خود به عنوان یکی از ارائه دهنده های مشاوره EFQM در حال فعالیت است
مدل تعالی سازمانی ( EFQM ) چیست؟
رشد و ارتقای سطح یک سازمان در تمامی ابعاد
•   کسب رضایتمندی کلیه ذینفعان
•   ایجاد تعادل بین خواسته ها و انتظارات کلیه ذینفعان
•   تضمین موفقیت سازمان در بلند مدت
مزایای مدل تعالی سازمانی
•  برخورداری این مدل از دیدگاه سیستماتیک و فراگیر
•  مدیریت مبتنی برفرآیند های سازمانی
•  توجه ویژه به نتایج کسب شده توسط سازمان
•  ارزیابی مبتنی بر واقعیت
•  شناسایی نقاط قوت و زمینه های قابل بهبود
•  ارایه تصویر واقعی از فعالیتهای سازمان
•  تبادل تجربیات درون و برون سازمانی با بکارگیری ابزار بهینه کاوی ( Benchmarking )
• استفاده از رویکرد خود ارزیابی به منظور تعالی سازمان

تگ: EFQM, مدل تعالی سازمانی, مدیریت کیفیت